اين است كه خدا و پيامبرش را راضى كنند « ! ( * ( وَاللَّه وَرَسُولُه أَحَقُّ أَنْ يُرْضُوه إِنْ كانُوا مُؤْمِنِينَ ) * ) جالب توجه اينكه در جمله فوق چون سخن از » خدا « و » پيامبر « در ميان است و قاعدتا بايد » ضمير « به صورت » تثنيه « آورده شود ، ولى با اين حال ضمير مفرد به كار رفته است ( منظور ضمير » يرضوه « مىباشد ) اين تعبير در حقيقت اشاره به اين است كه رضايت پيامبر ص از رضايت خدا ، جدا نيست ، و او همان مىپسندد كه خدا مىپسندد ، و به تعبير ديگر اين اشاره به حقيقت » توحيد افعالى « است ، چرا كه پيامبر ص در مقابل خدا از خود استقلالى ندارد ، و رضا و غضب او همه به خدا منتهى مىشود ، همه براى او و در راه او است . در پاره اى از روايات نقل شده كه در عصر پيامبر مردى ضمن سخنان خود چنين گفت : « من اطاع اللَّه و رسوله فقد فاز ، و من عصاهما فقد غوى » : « كسى كه خدا و پيامبرش را اطاعت كند رستگار است ، و كسى كه اين دو را مخالفت كند گمراه و نارستگار است » . هنگامى كه پيامبر ص اين تعبير را شنيد كه او خدا و پيامبر را در يك رديف قرار داده و با « ضمير » تثنيه ذكر كرده ، ناراحت شد ، و فرمود : « بئس الخطيب انت ، هلا قلت و من عصى اللَّه و رسوله » ؟ « تو بد سخنگويى هستى ! چرا نگفتى هر كس نافرمانى خدا و پيامبرش را كند . . . » ( بلكه با ضمير تثنيه آوردى و گفتى هر كه آن دو را مخالفت كند ) ( 1 ) . در آيه بعد اين گونه افراد منافق را شديدا تهديد مىكند ، و مىگويد : « مگر نمىدانند كسى كه با خدا و رسولش دشمنى و مخالفت كند براى او آتش دوزخ است كه جاودانه در آن ميماند » .

--> ( 1 ) - تفسير ابو الفتوح رازى ذيل آيه .